Luật mancala và cách chơi
Mancala là họ trò chơi bàn cờ hai người, trong đó bạn rải hạt quanh một dãy hố. Trang này chơi luật phổ biến nhất, thường gọi là Kalah: mỗi người có một hàng 6 hố, mỗi hố 4 hạt, và một kho bên phải. Đến lượt, bạn bốc hết hạt ở một hố của mình rồi rải từng hạt ngược chiều kim đồng hồ, vào kho của bạn nhưng không vào kho đối thủ. Hạt cuối vào kho của bạn thì được thêm lượt, hạt cuối vào hố trống của bạn thì ăn hạt ở hố đối diện. Khi một hàng trống hết, ván đấu kết thúc và ai nhiều hạt hơn thì thắng.
Bàn chơi và cách xếp ban đầu
Bàn có hai hàng, mỗi hàng 6 hố nhỏ, và một kho lớn ở mỗi đầu. Hố của bạn là hàng gần bạn nhất và kho của bạn là kho bên phải; đối thủ sở hữu hàng còn lại và kho bên trái của bạn. Mỗi hố bắt đầu với 4 hạt, tổng cộng 48 hạt, và cả hai kho đều trống. Trên Ttakji hàng của bạn luôn ở dưới, các hố được đánh số 1 đến 6 từ đầu xa về phía kho của bạn.
Cách chơi từng bước
- Mỗi người sở hữu 6 hố gần mình và kho bên phải. Hai người đi lần lượt; khi chơi online, người đi trước được chọn ngẫu nhiên.
- Đến lượt, bốc hết hạt ở một hố của bạn.
- Rải từng hạt ngược chiều kim đồng hồ vào các hố tiếp theo, kể cả kho của bạn nhưng bỏ qua kho đối thủ.
- Nếu hạt cuối rơi vào kho của bạn, bạn được đi tiếp.
- Nếu hạt cuối rơi vào một hố trống bên bạn và hố đối diện có hạt, lấy cả hai vào kho của bạn.
- Khi 6 hố của một người đều trống, ván đấu kết thúc; mỗi người bỏ hạt còn lại bên mình vào kho của mình.
- Ai có nhiều hạt trong kho hơn thì thắng; 24–24 là hòa.
Rải hạt
Bốc hết hạt ở một hố của bạn rồi thả từng hạt vào các hố tiếp theo, ngược chiều kim đồng hồ. Kho của bạn nhận một hạt khi bạn đi qua; kho đối thủ luôn bị bỏ qua. Với 13 hạt trở lên, bạn đi hết một vòng, và hố bạn vừa bốc cũng nhận một hạt.
Hạt cuối rơi vào đâu sẽ quyết định điều gì xảy ra: vào kho của bạn thì được đi tiếp; vào hố trống của bạn thì có thể ăn hạt; vào hố đã có hạt hoặc hố trống bên đối thủ thì lượt của bạn kết thúc.
Thêm lượt
Nếu hạt cuối rơi vào kho của bạn, bạn được đi tiếp: chọn bất kỳ hố nào của bạn còn hạt và rải. Có thể được thêm lượt liên tiếp, miễn là mỗi lần rải đều kết thúc ở kho. Khi chơi online, mỗi lần rải thêm có 30 giây mới. Nếu lần rải đó làm một hàng trống hết, ván đấu kết thúc thay vì thêm lượt.
Ăn hạt
Nếu hạt cuối rơi vào một hố trống bên bạn và hố ngay đối diện có hạt, bạn ăn: số hạt đó cùng hạt cuối của bạn vào kho của bạn, và lượt của bạn kết thúc.
Nếu hố đối diện trống thì không ăn được gì: hạt nằm lại nơi nó rơi và lượt của bạn kết thúc. Hạt cuối rơi vào hố trống bên đối thủ cũng chỉ kết thúc lượt của bạn.
Khi nào ván đấu kết thúc
Ván đấu kết thúc trong một trong các trường hợp sau; máy chủ quyết định từng trường hợp.
- Cả 6 hố của một người đều trống: ván đấu kết thúc ngay (kể cả ngay sau khi hạt vào kho), và mỗi người chuyển hạt còn lại trong hố của mình vào kho của mình.
- Ai có nhiều hạt trong kho hơn thì thắng; 24–24 là hòa.
- Đầu hàng hoặc hết giờ: người kia thắng.
- Hai người đồng ý hòa.
- Tổng cộng 400 lần rải trên Ttakji: hạt còn lại về kho của chủ và hai kho được so sánh.
Một ván thường kéo dài 30 đến 70 lần rải, nên giới hạn 400 lần chỉ là để đề phòng.
Chiến thuật cơ bản
Vài ý tưởng đơn giản đủ để thắng hầu hết các ván của người mới.
Nối các lượt thêm
Hố có số hạt bằng khoảng cách tới kho của bạn sẽ kết thúc trong kho. Hãy đi hố gần kho nhất trước để các hố khác vẫn khớp; lúc bắt đầu, hố số 3 của bạn là hố như vậy.
Giữ sẵn hố cạnh kho
Hố số 6 chỉ cần một hạt là được thêm lượt. Làm trống nó rồi để một hạt rơi vào sẽ cho bạn thêm lượt hết lần này đến lần khác.
Phòng bị ăn hạt
Các hố của bạn đối diện với hố trống của đối thủ có thể bị ăn. Hãy dời số hạt đó, hoặc lấp hố trống đối diện, trước khi đối thủ kịp rơi vào đó.
Đếm trước khi rải
13 hạt đi hết một vòng và quay về chính hố xuất phát, lúc đó đang trống, nên có thể ăn hạt. Trước mỗi nước, hãy đếm xem hạt cuối rơi vào đâu.
Nghĩ đến lúc kết thúc
Khi một hàng trống, hạt còn lại mỗi bên thuộc về chủ của bên đó. Giữ nhiều hạt bên mình về cuối ván, trong khi đối thủ hết nước đi, có thể giúp bạn thắng.
Congklak (Indonesia)
Congklak, chơi ở Indonesia, dùng 7 hố cho mỗi người với 7 hạt mỗi hố, rải theo chiều kim đồng hồ và có rải tiếp: khi hạt cuối rơi vào hố có hạt, bạn bốc số hạt đó và rải tiếp. Trang tiếng Indonesia của chúng tôi chơi luật này.
Chơi congklak (trang tiếng Indonesia)
Các trò mancala trên thế giới
Mancala được chơi với nhiều kiểu bàn và luật khác nhau trên khắp thế giới. Khác biệt chính là số hố và số hạt, có rải tiếp từ hố hạt rơi vào hay không, và cách ăn hạt.
| Trò chơi | Bàn | Hạt | Rải tiếp | Ăn hạt | Nơi chơi |
|---|---|---|---|---|---|
| Kalah (mancala phổ biến) Trang này | 2 × 6 hố + 2 kho | 4 mỗi hố (48) | Không | Hạt cuối vào hố trống của bạn thì lấy hạt ở hố đối diện | Mỹ và khắp thế giới (bộ đồ chơi, ứng dụng) |
| Congklak | 2 × 7 hố + 2 kho | 7 mỗi hố (98) | Có | Hạt cuối vào hố trống của bạn thì lấy hạt ở hố đối diện | Indonesia; congkak ở Malaysia, dakon ở Java |
| Sungka | 2 × 7 hố + 2 kho | 7 mỗi hố (98) | Có | Khác nhau theo vùng | Philippines |
| Oware (awalé) | 2 × 6 hố; hạt ăn được để riêng | 4 mỗi hố (48) | Không | Hạt cuối làm hố đối thủ có 2 hoặc 3 hạt | Tây Phi (còn gọi awalé, ayo) |
| Ô ăn quan | 2 × 5 ô + 2 ô quan lớn | 5 mỗi ô + 2 quan | Có | Ăn ô nằm sau một ô trống | Việt Nam |
| Pallanguzhi | 2 × 7 chén | Khác nhau | Có | Khác nhau theo vùng | Nam Ấn Độ |
| Bao | 4 × 8 hố | 64 | Có | Khác nhau theo phiên bản | Đông Phi |
Luật khác nhau theo vùng và theo gia đình; bảng cho thấy dạng phổ biến nhất của mỗi trò. Ttakji chơi luật 6 hố trên trang này và congklak trên trang tiếng Indonesia.
Chơi trên Ttakji
- Khi chơi với máy không có đồng hồ, bạn có thể đi lại lần rải cuối, chọn đi trước, đi sau hoặc ngẫu nhiên, và chọn Dễ, Thường hoặc Khó. Mức Khó rất mạnh và hiếm khi mắc lỗi.
- Mỗi lần rải có hoạt ảnh tối đa 1,5 giây; chạm vào bàn để bỏ qua.
- Ván online và ván với bạn cho bạn 30 giây mỗi lần rải; lượt thêm bắt đầu 30 giây mới.
- Hết giờ là thua. Đồng hồ vẫn chạy khi bạn mất kết nối.
- Người đi trước được chọn ngẫu nhiên và đổi sau mỗi ván chơi lại.
- Bạn có thể đầu hàng hoặc cầu hòa bất cứ lúc nào. Đi lại chỉ có khi chơi với máy.
- Ván xếp hạng trên trang này dùng điểm Elo riêng cho luật này, bắt đầu từ 1.200, và cần đăng nhập Google.
Câu hỏi thường gặp
Mancala trên Ttakji có miễn phí không? Có cần tài khoản không?
Có, miễn phí và chạy ngay trên trình duyệt, không cần cài đặt. Chỉ cần chọn biệt danh là có thể chơi với máy, với đối thủ ngẫu nhiên hoặc với bạn qua link. Chỉ cần đăng nhập Google cho ván xếp hạng và bảng xếp hạng. Khi không có người chơi khác, một số đối thủ trong ghép trận ngẫu nhiên có thể là AI.
Trang này dùng luật mancala nào?
Luật phổ biến nhất, thường gọi là Kalah: mỗi người 6 hố, mỗi hố 4 hạt; rải ngược chiều kim đồng hồ vào kho của bạn nhưng bỏ qua kho đối thủ; hạt cuối vào kho của bạn thì được thêm lượt; hạt cuối vào hố trống của bạn thì ăn hạt ở hố đối diện, nếu có. Congklak, với 7 hố và rải tiếp, có trên trang tiếng Indonesia của chúng tôi.
Ai đi trước, và đi trước có lợi không?
Khi chơi online và với bạn, người đi trước được chọn ngẫu nhiên và đổi lượt sau mỗi ván chơi lại; khi chơi với máy, bạn chọn đi trước, đi sau hoặc ngẫu nhiên. Đi trước có lợi trong luật này (xem câu hỏi tiếp theo), nên việc đổi lượt giúp công bằng.
Mancala đã được giải chưa? Người đi trước luôn thắng được không?
Rồi, với luật này. Phân tích bằng máy tính đã chứng minh với 6 hố và 4 hạt mỗi hố, người đi trước luôn thắng được, cách 8 hạt, nếu chơi hoàn hảo. Con người hiếm khi chơi hoàn hảo nên ván đấu vẫn còn bỏ ngỏ. AI mức Khó của chúng tôi tính sâu và rất mạnh, nhưng không hoàn hảo.
Có rải hạt vào kho đối thủ không?
Không. Bạn rải vào kho của mình nhưng luôn bỏ qua kho đối thủ. Chỉ hạt trong kho của bạn mới tính cho bạn, và hạt cuối rơi vào đó cho bạn thêm lượt.
Ván đấu kết thúc thế nào, ai thắng?
Ngay khi cả 6 hố của một người trống, ván đấu kết thúc; mỗi người chuyển hạt còn lại trong hố của mình vào kho của mình. Ai có nhiều hạt trong kho hơn thì thắng, 24–24 là hòa. Trên Ttakji ván đấu cũng kết thúc sau 400 lần rải, điều gần như không bao giờ xảy ra.
Làm sao để chơi Mancala với bạn?
Bấm "Chơi với bạn" rồi gửi link. Đây là ván 1 đấu 1, mỗi người chơi trên điện thoại hoặc máy tính của mình. Link dùng được trong 24 giờ và không ai cần đăng ký.
Mancala và ô ăn quan khác nhau thế nào?
Cả hai đều là trò chơi rải hạt, nhưng ô ăn quan có bàn khác: 10 ô nhỏ và 2 ô quan lớn, người chơi được chọn hướng rải và cách ăn quân cũng khác. Trang này chơi mancala 6 hố, mỗi hố 4 hạt; ô ăn quan không có trên trang này.
Mancala là gì?
Mancala là họ trò chơi rải hạt cho hai người: bạn bốc hết hạt ở một hố rồi thả từng hạt vào các hố tiếp theo, cố gom được nhiều hạt hơn vào kho của mình. Trang này chơi luật 6 hố, mỗi hố 4 hạt.