Luật janggi và cách chơi cờ tướng Hàn Quốc
Janggi (장기), còn gọi là cờ tướng Hàn Quốc, là trò chơi chiến thuật trên bàn cờ dành cho hai người, có nguồn gốc từ Hàn Quốc. Bàn cờ có 9 × 10 đường kẻ, mỗi bên Sở (楚) và Hán (漢) có 16 quân đặt trên các giao điểm. Mục tiêu là chiếu bí tướng của đối phương; tướng không bao giờ rời khỏi cung 3×3 của mình. Khác với cờ tướng Trung Quốc, janggi không có sông, cho phép bỏ lượt, và ván cờ không có chiếu bí được phân thắng thua theo điểm quân, bên Hán đi sau được cộng 1,5 điểm.
Bàn cờ và cung
Bàn cờ rộng 9 đường và dài 10 đường, tổng cộng 90 điểm, không có sông ở giữa. Mỗi bên có một cung gồm 3×3 điểm với các đường chéo đi qua tâm. Tướng và sĩ luôn ở trong cung của mình; xe, pháo và tốt cũng có thể đi theo các đường chéo trong cung.
Các quân cờ và cách đi
Quân của Sở và Hán đi giống nhau. Trên Ttakji, bạn có thể hiển thị quân bằng chữ Hán (Hanja) hoặc bằng hình.
| Quân | Số lượng | Cách đi | Điểm |
|---|---|---|---|
| 楚漢Tướng (gung) | 1 | Đi một bước theo bất kỳ đường nào trong cung, kể cả đường chéo. Tướng không bao giờ rời khỏi cung. | — (không tính) |
| 士Sĩ (sa) | 2 | Đi giống hệt tướng và cũng chỉ ở trong cung. | 3 |
| 車Xe (cha) | 2 | Đi thẳng bao nhiêu điểm cũng được, nhưng không nhảy qua quân khác. Trong cung, xe còn đi được theo các đường chéo. | 13 |
| 包Pháo (po) | 2 | Đi theo các đường giống xe nhưng phải nhảy qua đúng một quân để di chuyển hoặc ăn quân. Pháo không bao giờ được nhảy qua hoặc ăn một quân pháo khác. | 7 |
| 馬Mã (ma) | 2 | Đi thẳng một điểm, rồi chéo một điểm ra phía ngoài. Mã bị chặn nếu điểm đầu tiên có quân. | 5 |
| 象Tượng (sang) | 2 | Đi thẳng một điểm, rồi chéo hai điểm ra phía ngoài. Tượng bị chặn nếu có quân ở bất kỳ điểm nào trên đường đi. | 3 |
| 卒兵Tốt (jol/byeong) | 5 | Đi một điểm về phía trước hoặc sang ngang, không bao giờ đi lùi. Trong cung đối phương, tốt còn có thể tiến theo đường chéo. | 2 |
Bốn cách bày quân
Trước nước đi đầu tiên, mỗi người chọn cách đặt mã và tượng ở hàng cuối của mình. Hán chọn trước; Sở xem lựa chọn của Hán rồi mới chọn. Sau đó Sở đi nước đầu tiên. Mỗi tên gọi liệt kê các quân tính từ bên trái của chính người chơi.
Mã–Tượng–Tượng–Mã (ma-sang-sang-ma)馬象象馬
Tượng–Mã–Tượng–Mã (sang-ma-sang-ma)象馬象馬
Mã–Tượng–Mã–Tượng (ma-sang-ma-sang)馬象馬象
Tượng–Mã–Mã–Tượng (sang-ma-ma-sang)象馬馬象
Cách chơi từng bước
- Hán chọn một trong bốn cách bày mã và tượng, sau đó Sở chọn.
- Sở đi trước. Hai bên lần lượt đi một quân; đi vào điểm có quân đối phương là ăn quân đó.
- Mỗi quân đi theo luật riêng của nó. Tướng và sĩ luôn ở trong cung.
- Nước đi tấn công tướng đối phương là chiếu. Người bị chiếu phải đỡ ngay.
- Nếu không bị chiếu, bạn có thể bỏ lượt thay vì đi quân.
- Chiếu bí tướng đối phương để thắng. Nếu không, ván cờ kết thúc theo điểm khi có bikjang, một thế cờ lặp lại ba lần, hai lần bỏ lượt liên tiếp, hoặc đủ 200 nước.
Chiếu và chiếu bí
Nước đi tấn công tướng đối phương là chiếu, gọi là janggun (장군). Người bị chiếu phải gỡ thế chiếu ngay bằng cách di chuyển tướng, ăn quân đang chiếu hoặc chặn nó. Không được đi nước nào khiến tướng của mình bị tấn công. Người bị chiếu mà không còn cách thoát là bị chiếu bí và thua.
Bỏ lượt (hansu-swim)
Nếu không bị chiếu, bạn có thể bỏ lượt thay vì đi quân; việc này gọi là hansu-swim (한수쉼). Không có thế hết nước (stalemate): người không bị chiếu mà không còn nước đi hợp lệ thì chỉ việc bỏ lượt. Nếu hai bên lần lượt bỏ lượt liên tiếp, ván cờ kết thúc và phân thắng thua theo điểm.
Bikjang (hai tướng đối mặt)
Bikjang (빅장) là khi hai tướng đối mặt nhau trên cùng một cột và không có quân nào ở giữa. Khi đã có ít nhất một quân bị ăn, nếu một người tạo ra bikjang mà nước đi hoặc lượt bỏ tiếp theo của đối phương không phá được thế đó, ván cờ kết thúc và phân thắng thua theo điểm. Chiếu bí luôn được ưu tiên.
Tính điểm và cách ván cờ kết thúc
Khi ván cờ kết thúc mà không có chiếu bí, mỗi bên cộng điểm các quân còn trên bàn: xe 13, pháo 7, mã 5, tượng 3, sĩ 3 và tốt 2 điểm. Hán đi sau được cộng thêm 1,5 điểm, nên Sở bắt đầu với 72 và Hán với 73,5, vì vậy không thể hòa. Bên nhiều điểm hơn thắng.
- Chiếu bí: người chiếu bí thắng.
- Bikjang mà đối phương không phá: phân thắng thua theo điểm.
- Cùng một thế cờ xuất hiện lần thứ ba: phân thắng thua theo điểm, nhưng người gây ra điều đó bằng cách chiếu ở mọi nước sẽ bị xử thua.
- Hai lần bỏ lượt liên tiếp: phân thắng thua theo điểm.
- Tổng cộng 200 nước (của cả hai bên, tính cả lượt bỏ): phân thắng thua theo điểm.
Chơi trên Ttakji
- Khi chơi với AI không có đồng hồ, và bạn có thể đi lại nước.
- Bạn chọn cách bày quân trước khi ván với AI bắt đầu.
- Ván online và ván với bạn bè có 5 phút thời gian chính cộng 3 lần byo-yomi 30 giây. Hết thời gian chính, mỗi nước phải đi trong vòng 30 giây, và mỗi lần để hết 30 giây sẽ mất một lần byo-yomi.
- Nếu hết sạch thời gian, bạn thua. Đồng hồ vẫn chạy khi bạn mất kết nối.
- Sở và Hán được chia ngẫu nhiên và đổi bên mỗi lần chơi lại.
- Bạn có thể đầu hàng bất cứ lúc nào. Chỉ được đi lại khi chơi với AI.
- Ván janggi xếp hạng dùng hệ số Elo riêng, bắt đầu từ 1.200, và cần đăng nhập Google.
Câu hỏi thường gặp
Cờ tướng Hàn Quốc trên Ttakji có miễn phí không? Có cần tài khoản không?
Có. Trò chơi miễn phí và chạy ngay trên trình duyệt, không cần cài đặt. Chọn một biệt danh để chơi với AI, đối thủ ngẫu nhiên hoặc bạn bè qua link. Chỉ cần đăng nhập Google cho ván xếp hạng và bảng xếp hạng.
Cờ tướng Hàn Quốc khác cờ tướng Trung Quốc như thế nào?
Cả hai đều dùng bàn 9×10, nhưng janggi không có sông, nhiều quân đi theo đường chéo trong cung, pháo phải nhảy qua một quân mới đi được và không bao giờ nhảy qua hay ăn pháo khác, tượng đi xa hơn, người chơi có thể bỏ lượt, và ván không có chiếu bí được phân định bằng điểm.
Tôi không đọc được chữ Hán. Tôi vẫn chơi được chứ?
Được. Trong cài đặt bàn cờ, bạn có thể đổi quân chữ Hán sang quân hình vẽ, và Ttakji ghi nhớ lựa chọn của bạn trên trình duyệt này. Bảng quân cờ trên trang này ghi đủ chữ và tên của từng quân.
Tôi nên chọn cách bày quân nào?
Không có lựa chọn sai: cả bốn cách đều hợp lệ, chúng chỉ đổi chỗ mã và tượng ở mỗi bên, làm thay đổi quân nào ra trận trước. Hán chọn trước, nên Sở có thể chọn sau khi thấy cách bày của Hán.
Vì sao Hán được cộng 1,5 điểm?
Sở được đi trước, đó là một lợi thế, nên Hán được cộng 1,5 điểm. Nhờ vậy không thể bằng điểm: khi ván cờ được phân định bằng điểm, Sở bắt đầu với 72 và Hán với 73,5.
Làm sao để chơi Cờ tướng Hàn Quốc với bạn?
Bấm "Chơi với bạn" và gửi link. Đây là ván 1:1, mỗi người chơi trên điện thoại hoặc máy tính của mình. Link dùng được trong 24 giờ và không ai cần đăng ký.